Aandacht geven aan jezelf

Aandacht voor het belangrijkste gereedschap dat er is (jij zelf) – door Inge Alberts 30-9-2011

Waarom is het zo belangrijk om rust te nemen?

De een noemt het ‘bijtanken’, de ander ‘opladen’, of ‘het vuurtje brandend houden’. Allemaal beeldspraak om duidelijk te maken dat je leeg kunt lopen en weer gevuld moet worden, wil je kunnen doorgaan met je activiteiten.
Maar voor hoog sensitieve mensen is het zelfs een noodzaak om het eigen innerlijk te vullen, voordat alle energie weer wegsijpelt naar de prikkels in je omgeving, naar wat anderen allemaal van je vragen. Je energiepeil zakt snel na een periode van aandacht geven, hard werken, of van veel zorgen hebben. Dan zou je willen dat er ergens een benzinepomp bestond waarmee jij met een simpele zwengel aan de pomp je voorraadje energie weer kon aanvullen. Of een soort reuzen-oplader in het stopcontact kon steken, met jou als batterij daarin; even vastklikken, een paar uurtjes laten liggen en voilà: je kunt er weer tegenaan.

Een andere mooie beeldspraak* is: de zaag scherp houden (voor hout, voor op het ‘vuur’ **).

De zaag scherp houden gaat over het onderhouden en verbeteren van het beste instrument dat je hebt … jezelf. In goed conditie blijven op het lichamelijke, sociaal-emotionele, mentale en spirituele vlak. Daar de tijd voor nemen omdat dat uiteindelijk het meest oplevert. Als hulp bij je inspanningen voor anderen, maar vooral voor jezelf.

Iemand zag in het bos een man bezig met een boom omzagen. Hij zag er vermoeid en bezweet uit. “Ik ben kapot, dit is niet leuk meer.” Zei hij. Wat de ander deed opmerken: “Maar waarom stopt u dan niet even, rust even uit en maak de zaag weer scherp, zodat het een stuk sneller gaat?”

“Ik heb geen tijd om de zaag aan te scherpen en uit te rusten, ik moet nog veel te veel zagen!”

Tijd om een houtblok te zagen met een botte zaag: 30 minuten.
Tijd om een zaag scherp te maken: 5 minuten.
Tijd om een houtblok te zagen met een scherpe zaag: 10 minuten.

We hebben de neiging maar door te hollen en geen tijd te nemen om stil te staan en ons af te vragen of we wel goed voor onszelf zorgen. Het vraagt zelfonderzoek van ons, om de zaag scherp te houden. Hoe laad ik mijzelf op? Wat geeft mij energie? Iedereen heeft een eigen manier om dat te doen.

Als hoogsensitief persoon heb je vaak te laat door dat de zaag bot is geworden. Vermoeidheid, struikelen, je overal aan stoten, depressief voelen, eenzaamheid- of angstgevoelens ervaren, zijn dan signalen die je kunt opvatten als een milde waarschuwing van de Energiebron, een rood lampje dat knippert om aandacht. Geeft het – jezelf – de aandacht die je verdient.

*  van Stephen Covey (auteur van managementboeken)
**  van Daniël Lohues CD Hout Moet

Kinderen en hooggevoeligheid

Vandaag las ik in Margriet 16 (2012) een artikel over de verwachtingen die ouders van hun kinderen hebben. "Als-ie maar gelukkig wordt ... én beantwoordt aan al onze verwachtingen".

Daarin trof mij het volgende (en ik plaats het in dit blog, omdat het voor mij een duidelijk voorbeeld van een kind met hoogsensiviteit betreft):
Een moeder vertelt dat haar dochter in niets op haar en haar man lijkt. "Wij houden van gezelligheid en drukte. Iedereen kan altijd komen aanwippen en blijven eten. Onze dochter is verschrikkelijk verlegen. Als er veel bezoek is, gaat ze op haar kamertje zitten lezen of knutselen. Ze zegt dan dat ze het te druk vindt. In de klas is ze volgens haar juf ook erg stil. Ze zal nooit het woord nemen, nooit de aandacht vragen. Daar maak ik me veel zorgen over. Hoe moet dat later? Het is echt niet zo dat ze dom is of niets te vertellen heeft. Als ze op haar gemak is, kan ze ontzettend grappig uit de hoek komen. Ik dacht: misschien wordt ze wat losser als ze op toneelles gaat. Ze is er een keer of vier, vijf geweest en toen zijn er maar mee opgehouden, want ze kwam er elke keer huilend vandaan. We weten gewoon niet wat we ermee aan moeten".

Wat herkenbaar! Het lijkt alsof het over mijn eigen jeugd gaat.
En wat jammer dat deze moeder, die het ongetwijfeld goed bedoelt, niet  aanvoelt wat haar kind nodig heeft.

Ik heb lange tijd met gemengde gevoelens terug gedacht aan mijn jeugd. Waarom kon ik niet net als velen lyrisch zijn over een 'heerlijke onbezorgde jeugd'? Ik had toch alles wat ik maar kon wensen? Een lieve vader en moeder, zussen en een broer. We woonden buiten de stad in een straat bij het bos, ruimte en rust genoeg. We waren niet rijk maar ook niet arm, er waren geen nare ziektes, scheidingen of sterfgevallen.
Toch herinner ik mij mijn eenzaamheid, het niet begrepen voelen. Het liefste willen terugtrekken op mijn kamertje. Maar ook: luisteren naar mooie muziek, genieten van de bloemetjes in de berm met de zon op mijn gezicht. Een grote hoeveelheid van indrukken, waarover ik diep en intens nadacht.
Ik vond het heerlijk om buiten te spelen, te schommelen, rennen of rolschaatsen, in hoge bomen klimmen. Maar toen ik op gymnastiek mocht, wilde ik er toch niet bij. Mijn moeder liet mij alleen gaan, ik was ongeveer 7 of 8 jaar. Afschuwelijk vond ik de akoestiek in de gymzaal, het lawaai van de kinderen, de geuren, de sfeer, de stem van de juffrouw. Of ik er huilend vandaan kwam, zoals het meisje hierboven, weet ik niet meer. Wel dat ik nooit terugging... En dat ik dit nooit vergeten ben.

De meeste hooggevoelige volwassenen die Susan Marletta sprak (en ik sluit mij daarbij aan), weten nog van vroegere ervaringen te vertellen die ze achteraf als typische 'hooggevoeligheidsreacties' bestempelen. Het zijn naast aangename, soms onaangename en af en toe ronduit traumatische herinneringen. De meeste volwassenen werden als kind door hun ouders 'verlegen', 'introvert' of 'stil' genoemd.
Ondertussen herinneren deze inmiddels volwassenen zich vele ongemakkelijke situaties in de klas of thuis (het vele bezoek bij het meisje in het voorbeeld hierboven), op bezoek bij ooms en tantes, op zwem- of turnles, tijdens verjaardagspartijtjes of op schoolkamp. Het waren bedreigende situaties voor hen; ze voelden zich beschaamd, angstig of onzeker gemaakt, maar ze hadden goed geleerd hun ware emoties niet te laten zien.

Toen ik ongeveer 10 jaar geleden in aanraking kwam met het begrip hoogsensitief, of hooggevoeligheid, vielen veel puzzelstukjes voor mij op hun plaats.
Inmiddels vind ik mijn hooggevoeligheid een prachtige eigenschap. In plaats van mijzelf als zwak of gek of als lastig persoon te zien, kijk ik nu veel positiever naar mijzelf. Deze eigenschap helpt mij ook in mijn werk als professional organizer aan te voelen wat mijn klanten nodig hebben. In een ander artikel daarover meer.

Nu eerst meer informatie over hooggevoeligheid bij kinderen:
 (Uit "Leven met hooggevoeligheid, van opgave naar gave" van S. Marletta-Hart):

De meest in het oog springende kenmerken van hooggevoelige kinderen zijn:

• ze merken meer op van wat er om hen heen gebeurt
• ze denken meer na over wat ze zien en horen
• hun zenuw- en zintuigsysteem werkt bijzonder goed en intensief

Daardoor merken zij heel veel details uit hun omgeving op. Ze zullen als gevolg daarvan dieper en uitgebreider nadenken over wat ze beleven en leren. Ze stellen meer vragen of proberen zelfstandig problemen op te lossen. 

• hooggevoelige kinderen merken zoveel details op dat je als volwassene wel eens moe wordt van hun commentaar: de kaas stinkt, de chocoladehagelslag is niet dezelfde als de vorige keer, het labeltje van de trui kriebelt (ik heb hier zelf nog steeds last van.... knip het liefst alle labels uit mijn kleding).
  Voor niet-hooggevoeligen komt een hooggevoelig kind soms als een aansteller of zeurpiet over.
• hooggevoelige kinderen zijn bijna allemaal sociale kinderen. Ze zijn betrokken bij de wereld om hen heen omdat ze zo opmerkzaam zijn. Het ene kind voelt vooral stemmingen en emoties van anderen aan, het andere kind is zich erg bewust van de wereld en het onrecht in de wereld.

Hun sociale bewustzijn maakt dat ze sneller angstig reageren en sneller gekwetst zijn wanneer zijzelf of andere kinderen gepest worden.

• in de omgang met anderen kunnen ze gereserveerd of verlegen reageren: ze zijn sneller overdonderd in de omgang met anderen, wanneer ooms en tantes hen vastgrijpen om een kus te geven, bijvoorbeeld.
• kinderen met een hooggevoelige aard zijn haast zonder uitzondering gevoelig voor sociaal wenselijk gedrag; ze voelen papa's en mama's verwachtingen feilloos aan.
• ook voelen ze het goed aan wanneer een ander geen interesse voor hen op kan brengen. Als je niet met je volle aandacht naar dit kind luistert (wanneer het probeert iets delicaats of intiems te vertellen) is het snel gekwetst. Hij zal zich onherroepelijk afsluiten.
• net zoals hooggevoelige volwassenen, zijn hooggevoelige kinderen geen echte groepshelden. Ze floreren meer in één-op-één contact. Ze hebben daarom eerder een hartsvriendje of - vriendinnetje met wie ze veel ondernemen.
• omdat hooggevoelige kinderen zoveel opmerken en verwerken kunnen ze intens zijn in hun emoties.
• hooggevoelige kinderen voelen zich eerder overweldigd door dingen die andere kinderen niet eens opmerken, ze kijken liever de kat uit de boom.

Met name met veranderingen en nieuwe situaties kunnen ze vaak moeite hebben. Zoals de eerste schooldag, een verhuizing, een verjaardagsfeestje, een schoolkamp. Dit soort 'grote gebeurtenissen' hebben op hooggevoelige kinderen een meer dan gemiddelde impact.

• deze gevoeligheid voor verandering zorgt dat ze eerder van slag zijn wanneer de dingen niet lopen zoals ze verwachten of zoals ze altijd zijn gegaan. Mede hierdoor hebben de meeste hooggevoelige kinderen behoefte aan duidelijkheid en regelmaat.
• hooggevoelige kinderen hebben sneller een grens van uitputting bereikt. Met een bezoekje aan oma en boodschappen doen hebben ze meer dan voldoende indrukken binnengekregen

Overprikkeling is een dagelijkse dreiging voor ieder hooggevoelig kind. Als ouder zul je er daarom rekening mee moeten houden dat je de leefwereld van jouw hooggevoelig kind niet onnodig volstouwt met speelgoed, televisie, bezoekjes, ruzies, winkelen en lange, uitputtende reizen. Voor een hooggevoelig kind kan een gewone dag al gauw te veel zijn.

Ik hoop dat de moeder uit het Margriet artikel leert aan te voelen wat haar kind nodig heeft en meer begrip krijgt voor de karaktereigenschappen van haar kind.
Misschien stuur ik de redactie van Margriet wel mijn reactie toe.

Opruimcoach én hoogsensitief

Welkom op mijn blog

Hooggevoelig, hoogsensitief, HSP, hoe je het ook noemt, mensen met deze eigenschap hebben een rijke innerlijke belevingswereld. Ik ben hoogsensitief en herken mij in de omschrijvingen zoals die staan in de boeken van Susan Marletta-Hart en Elaine Aaron.
Van jongs af aan had ik het gevoel anders te zijn dan anderen. Waar een ander niet bij stilstaat, zoals harde geluiden, drukke menigten, indringende sirenes, felle lichten, vreemde geuren, winkelchaos kan in mij een heftige reactie geven. Daar kan ik door overprikkeld en gestresst raken.
Maar ik merk ook veel details op en voel vaak stemmingen van anderen aan. Schoonheid, vooral in de natuur, raakt mij diep. Ik droom, fantaseer en overweeg veel. Daarnaast ben ik zorgzaam en leef bewust, ik doe de dingen graag in mijn eigen tempo. En ik hou van stilte en rust...

In een volgend blog ga ik verder. Nu eindig ik met een tekst die voor mij veel betekent:
De Desiderata tekst, bij velen bekend.

Wees kalm temidden van het lawaai en de haast, en bedenk welk een vrede er in de stilte kan heersen.

Sta op goede voet met alle mensen, zonder jezelf geweld aan te doen. Zeg je waarheid rustig en duidelijk en luister naar anderen: ook zij vertellen hun verhaal.
Mijd luidruchtige en agressieve mensen: zij belasten de geest.

Wanneer je je met anderen vergelijkt, zou je ijdel en verbitterd kunnen worden, want er zullen altijd kleinere en grotere mensen zijn dan jezelf bent. Geniet zowel van wat je hebt bereikt als van je plannen.

Blijf belangstelling hebben voor je eigen werk, hoe nederig dat ook moge zijn: het is een werkelijk bezit in het veranderlijk fortuin van de tijd. Betracht voorzichtigheid bij het zaken doen, want de wereld is vol bedrog. Maar laat je dit niet verblinden voor de bestaande deugd: veel mensen streven hoge idealen na en overal is het leven vol heldendom.

Wees jezelf.  Veins vooral geen genegenheid. Maar wees evenmin cynisch over de liefde, want bij alle dorheid en ontevredenheid is zij eeuwig als het gras.

Volg de loop der jaren met gratie, verlang niet naar een tijd die achter je ligt. Kweek geestkracht aan om bij onverwachte tegenslag beschermd te zijn. Maar verdriet jezelf niet met spookbeelden. Vele angsten worden uit vermoeidheid en eenzaamheid geboren.

Leg jezelf een gezonde discipline op maar wees daarbij lief voor jezelf. Je bent een kind van het heelal, niet minder dan de bomen en de sterren. Je hebt het recht hier te zijn en ook al is het je wel of niet duidelijk, toch ontvouwt het heelal zich zoals het zich ontvouwt en zo is het goed. Heb daarom vrede met God, hoe je ook denkt dat Hij moge zijn.

Wat je werk en aspiraties ook mogen zijn: houd vrede met je ziel in de lawaaierige verwarring van het leven. Met al zijn klatergoud, somberheid en vervlogen dromen is dit toch nog steeds een prachtige wereld.

Wees waarachtig. Streef naar geluk.

Zelden werd een tekst zo vaak gekopieerd, overgeschreven, verspreid, aan muren en deurposten gehangen als “Desiderata”. Zelden wist een tekst in al zijn eenvoud zo rechtstreeks het hart van talloze mensen te raken. Zelden sprak zoveel levenservaring en mensenliefde uit één korte tekst.

De tekst werd aanvankelijk eerst in de Verenigde Staten verspreid, maar al spoedig ook in de andere Engelssprekende landen. Op het ogenblik is de tekst van Desiderata in vrijwel alle talen vertaald en over de hele wereld verspreid.

Wat maakt deze tekst zo bijzonder?

Waarom raakt deze tekst, die altijd in één adem genoemd wordt met de Old Saint Paul’s Church in Baltimore en het jaar 1692, het hart van zoveel mensen? Zij bevat een wonderlijk mooie, haast betoverende levenswijsheid, geniaal in zijn eenvoud. Iedereen die de tekst voor het eerst leest, heeft een AHA-ervaring; men voelt zich onmiddellijk aangesproken en wil niets liever dan deze tekst in zijn hart sluiten. Haarscherp en in heldere bewoordingen spreek een diepe waarheid tot ieder van ons. We hebben het gevoel dat als we slechts een deel van deze levensregels ter harte namen, we een stuk gelukkiger zouden zijn.

Natuurlijk is de Desiderata-tekst geen 300 jaar oud; deze tekst hoeft ook niet zo oud te zijn om aan gezag te winnen omdat iedereen zonder meer de universele waarheid van deze tekst erkent. De aanvankelijke datering van 1692 berust op een misverstand. Het gedicht is van de hand van de Amerikaanse dichter Max Ehrmann (1872 – 1945): een kleinzoon van een Duitse emigrant.

Hij was van beroep advocaat ofschoon hij na zijn studie filosofie en rechten aan de Harvard School of Philosophy liever dichter was geworden. Hij zag zich echter genoodzaakt om als advocaat in zijn levensonderhoud te voorzien. Pas drie jaar na zijn dood werd een gedichtenbundel van hem uitgegeven getiteld “The Poems of Max Ehrmann”. Hierin werd ook de Desiderata-tekst opgenomen.

Zijn massale populariteit verkreeg de Desiderata-tekst langs een omweg:

Frederick W. Kates, van 1956 tot 1961 rector van de Saint Paul’s Church in Baltimore, had er een gewoonte van gemaakt om teksten die hij van bijzonder belang achtte, te vermenigvuldigen voor de leden van zijn gemeente. Hij legde ze dan ’s zondags voor de dienst in de kerkbanken en de bezoekers konden ze dan rustig doorlezen en eventueel mee naar huis nemen. Het in 1927 geschreven gedicht Desiderata van Max Ehrmann was een van deze teksten. Rector Kates had deze tekst laten kopiëren op het briefpapier van zijn kerk. Op alle vellen stond dan ook vermeld: “Old Saint Paul’s Church, Baltimore; founded 1692". Dit heeft tot het wijdverbreide misverstand geleid dat de tekst uit 1692 stamde. Enkele leden van de gemeente moeten zo onder de indruk van deze tekst zijn geweest dat ze hem verder vermenigvuldigd en doorgegeven hebben. Dat ging zo verder en als gevolg van het sneeuwbaleffect werd de tekst al spoedig over de hele Verenigde Staten verspreid. Tot op de dag van vandaag vindt de tekst van Desiderata nog steeds zijn weg naar de harten van de mensen.

 

(Overgenomen uit het boek: “Desiderata” De levensregels van Baltimore, uitg. Panta Rhei)